CÁC ĐỐI TƯỢNG KHÔNG ĐƯỢC BẢO HỘ DƯỚI DANH NGHĨA SÁNG CHẾ TẠI VIỆT NAM

12/06/2026
SỞ HỮU TRÍ TUỆ

Không phải mọi ý tưởng đều được đăng ký sáng chế

Nhiều cá nhân và doanh nghiệp cho rằng chỉ cần có ý tưởng mới là có thể đăng ký sáng chế. Tuy nhiên, trên thực tế, pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam quy định khá rõ những đối tượng không được bảo hộ dưới danh nghĩa sáng chế.

CÁC ĐỐI TƯỢNG KHÔNG ĐƯỢC BẢO HỘ DƯỚI DANH NGHĨA SÁNG CHẾ TẠI VIỆT NAM

BẢO HỘ

Việc hiểu đúng các trường hợp bị loại trừ giúp:

tránh mất thời gian và chi phí nộp đơn;
xây dựng chiến lược bảo hộ phù hợp;
lựa chọn đúng hình thức bảo hộ sở hữu trí tuệ;
hạn chế nguy cơ bị từ chối đơn sáng chế.
Theo Điều 59 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, một số đối tượng dù có tính mới vẫn không được cấp Bằng độc quyền sáng chế hoặc Bằng độc quyền giải pháp hữu ích. (vinasme.vn)

 
Sáng chế là gì?

Sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng:

sản phẩm hoặc quy trình

nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên.

Để được bảo hộ, sáng chế phải đáp ứng các điều kiện:

có tính mới;
có trình độ sáng tạo;
có khả năng áp dụng công nghiệp.
Tuy nhiên, ngay cả khi đáp ứng các điều kiện trên, một số đối tượng vẫn bị pháp luật loại trừ khỏi phạm vi bảo hộ sáng chế.

 
Các đối tượng không được bảo hộ dưới danh nghĩa sáng chế

1. Phát minh, lý thuyết khoa học và phương pháp toán học

Các đối tượng sau không được bảo hộ:

phát minh khoa học;
định luật tự nhiên;
lý thuyết khoa học;
công thức toán học;
thuật toán thuần túy.

Lý do:

đây là các tri thức mang tính khám phá tự nhiên chứ không phải giải pháp kỹ thuật áp dụng trực tiếp vào sản xuất hoặc đời sống.

Ví dụ:

định luật hấp dẫn;
công thức toán học;
thuật toán tính toán thuần túy;
mô hình toán học.
Tuy nhiên, nếu thuật toán hoặc phương pháp toán học được áp dụng vào một giải pháp kỹ thuật cụ thể thì vẫn có thể xem xét bảo hộ trong một số trường hợp.

 
2. Sơ đồ, kế hoạch, quy tắc và phương pháp thực hiện hoạt động trí óc, kinh doanh hoặc trò chơi

Pháp luật không bảo hộ sáng chế đối với:

phương pháp kinh doanh;
quy tắc chơi game;
sơ đồ quản lý;
kế hoạch đào tạo;
phương pháp giảng dạy;
phương pháp quản trị doanh nghiệp;
phương pháp huấn luyện vật nuôi.

Ví dụ:

quy trình bán hàng;

mô hình kinh doanh;
chiến lược marketing;
luật chơi board game;
phương pháp đào tạo nhân sự.
Nguyên nhân là các đối tượng này không được xem là giải pháp kỹ thuật theo quy định pháp luật sở hữu trí tuệ.

 
3. Chương trình máy tính

Theo quy định hiện hành, chương trình máy tính thuần túy không được bảo hộ dưới danh nghĩa sáng chế tại Việt Nam. (vinasme.vn)

Tuy nhiên, trên thực tế:

Nếu phần mềm gắn với giải pháp kỹ thuật cụ thể, có đặc tính kỹ thuật và tạo ra hiệu quả kỹ thuật thì vẫn có thể được xem xét bảo hộ trong một số trường hợp. (SLOT THAILAND)

Ví dụ có khả năng xem xét bảo hộ:

phần mềm điều khiển thiết bị;
hệ thống AI tích hợp phần cứng;
quy trình xử lý tín hiệu kỹ thuật;
hệ thống điều khiển tự động.
Đây là lĩnh vực tương đối chuyên sâu và cần đánh giá kỹ trước khi nộp đơn.

 
4. Cách thức thể hiện thông tin

Các hình thức trình bày thông tin đơn thuần không được bảo hộ sáng chế.

Ví dụ:

mẫu biểu thông tin;
giao diện trình bày dữ liệu;
phương pháp hiển thị thông tin;
cách sắp xếp nội dung.
Nếu đối tượng chỉ mang tính trình bày thông tin mà không có đặc tính kỹ thuật thì thường sẽ bị từ chối bảo hộ.

 
5. Giải pháp chỉ mang đặc tính thẩm mỹ

Các giải pháp chỉ mang yếu tố thẩm mỹ không thuộc phạm vi bảo hộ sáng chế.

Ví dụ:

kiểu dáng trang trí;
hình thức tạo dáng;
thiết kế mỹ thuật;
họa tiết trang trí.

Trong trường hợp này, đối tượng có thể phù hợp hơn với:

đăng ký kiểu dáng công nghiệp;
quyền tác giả;
nhãn hiệu.
 


6. Giống thực vật và giống động vật


Theo pháp luật Việt Nam, giống thực vật và giống động vật không được bảo hộ dưới danh nghĩa sáng chế. (vinasme.vn)

Tuy nhiên:

Giống cây trồng có thể được bảo hộ theo cơ chế riêng;
một số công nghệ sinh học vẫn có khả năng xem xét bảo hộ nếu đáp ứng điều kiện pháp luật.

 
7. Quy trình sản xuất thực vật, động vật mang bản chất sinh học

Các quy trình:

lai tạo tự nhiên;
chọn giống tự nhiên;
nhân giống sinh học truyền thống
thường không được bảo hộ sáng chế nếu chủ yếu mang bản chất sinh học.

Tuy nhiên:

Quy trình vi sinh hoặc công nghệ sinh học có yếu tố kỹ thuật vẫn có thể được xem xét bảo hộ.

 
8. Phương pháp phòng ngừa, chẩn đoán và chữa bệnh cho người và động vật

Các phương pháp:

khám bệnh;
chẩn đoán bệnh;
điều trị bệnh;
phẫu thuật;
phương pháp chữa bệnh
không được bảo hộ dưới danh nghĩa sáng chế tại Việt Nam. (vinasme.vn)

Ví dụ:

phương pháp phẫu thuật tim;
quy trình điều trị ung thư;
phương pháp chẩn đoán hình ảnh.

Tuy nhiên:

thuốc;
thiết bị y tế;
chế phẩm;
hệ thống kỹ thuật y sinh
vẫn có thể được đăng ký sáng chế nếu đáp ứng điều kiện bảo hộ.

 
Vì sao pháp luật loại trừ các đối tượng này?

Việc loại trừ nhằm:

bảo đảm lợi ích công cộng;
tránh độc quyền hóa tri thức cơ bản;
bảo vệ quyền tiếp cận y tế;
duy trì cạnh tranh lành mạnh;
phù hợp thông lệ quốc tế về sáng chế.
Đây là nguyên tắc phổ biến trong pháp luật sáng chế của nhiều quốc gia.

 
Nếu không được bảo hộ sáng chế thì có thể bảo hộ bằng hình thức nào?

Tùy từng trường hợp, doanh nghiệp có thể cân nhắc:

quyền tác giả;
kiểu dáng công nghiệp;
bí mật kinh doanh;
nhãn hiệu;
bảo hộ giống cây trồng;
hợp đồng bảo mật;
cơ chế chống cạnh tranh không lành mạnh.
Việc lựa chọn đúng hình thức bảo hộ giúp tối ưu giá trị tài sản trí tuệ.

 
Những sai lầm phổ biến khi đăng ký sáng chế

Nhiều đơn đăng ký bị từ chối do:

nhầm lẫn giữa ý tưởng và giải pháp kỹ thuật;
đăng ký phần mềm thuần túy;
đăng ký phương pháp kinh doanh;
công bố thông tin trước khi nộp đơn;
không tra cứu khả năng bảo hộ;
xác định sai đối tượng bảo hộ.
Do đó, việc đánh giá trước khi nộp đơn là rất quan trọng.

 
Dịch vụ tư vấn đăng ký sáng chế tại ADVN Law ADVN Law hỗ trợ:

tra cứu khả năng bảo hộ;
đánh giá đối tượng đăng ký;
tư vấn chiến lược bảo hộ;
soạn bản mô tả sáng chế;
soạn yêu cầu bảo hộ;
nộp đơn sáng chế tại Việt Nam;
đăng ký sáng chế quốc tế theo hệ thống PCT;
xử lý phản đối và thông báo thiếu sót từ Cục Sở hữu trí tuệ.


Chúng tôi hỗ trợ nhiều lĩnh vực:

cơ khí;
điện – điện tử;
AI và phần mềm;
thiết bị y tế;
công nghệ sinh học;
sản xuất công nghiệp;
hóa mỹ phẩm;
công nghệ thực phẩm. 

Câu hỏi thường gặp

Phần mềm có đăng ký sáng chế được không?

Phần mềm thuần túy thường không được bảo hộ sáng chế tại Việt Nam. Tuy nhiên, nếu có yếu tố kỹ thuật và tạo ra hiệu quả kỹ thuật thì vẫn có thể xem xét trong một số trường hợp. (SLOT THAILAND)

 
Phương pháp kinh doanh có đăng ký sáng chế được không?

Thông thường không được bảo hộ dưới danh nghĩa sáng chế.

 
Ý tưởng có đăng ký sáng chế được không?

Ý tưởng đơn thuần chưa đủ điều kiện bảo hộ. Cần phải là giải pháp kỹ thuật cụ thể.

 
Thuật toán AI có được đăng ký sáng chế không?

Nếu chỉ là thuật toán thuần túy thì thường không được bảo hộ. Tuy nhiên, nếu tích hợp vào hệ thống kỹ thuật cụ thể thì có thể được xem xét.

 
Phương pháp chữa bệnh có được cấp bằng sáng chế không?

Không. Tuy nhiên thuốc hoặc thiết bị y tế liên quan vẫn có thể được bảo hộ.

 
Liên hệ tư vấn đăng ký sáng chế

Nếu Quý khách cần tư vấn đánh giá khả năng đăng ký sáng chế tại Việt Nam hoặc quốc tế, vui lòng liên hệ ADVN Law để được hỗ trợ chi tiết.

CÔNG TY LUẬT TNHH  A.D.V.N

  • Tư vấn & giải quyết tranh chấp bất động sản
  • Soạn hồ sơ khởi kiện – đại diện tranh tụng

 Liên hệ ngay để được đánh giá hồ sơ và đề xuất phương án xử lý tối ưu


- Địa chỉ: F2&F3, số 2 Phùng Khắc Khoan, Phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh  

- Điện thoại: 0903.693.301 – 0909.393.329  

- Email: advnlaw@gmail.com
- Website: advnlaw.vn

Chia sẻ