Kiểu dáng bên ngoài có thể là một trong những yếu tố tạo nên giá trị và khả năng nhận diện của sản phẩm trên thị trường. Từ hình dáng của đồ vật cho đến các sản phẩm phi vật lý đáp ứng điều kiện luật định, doanh nghiệp nên cân nhắc đăng ký kiểu dáng công nghiệp trước khi đưa thiết kế ra thị trường.
Kiểu dáng bên ngoài có thể là một trong những yếu tố tạo nên giá trị và khả năng nhận diện của sản phẩm trên thị trường. Từ hình dáng của chai, hộp, đồ gia dụng, máy móc, phương tiện cho đến các sản phẩm phi vật lý đáp ứng điều kiện luật định, doanh nghiệp nên cân nhắc đăng ký kiểu dáng công nghiệp trước khi đưa thiết kế ra thị trường.
Từ ngày 01/04/2026, pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam có một số thay đổi đáng chú ý liên quan đến kiểu dáng công nghiệp, trong đó khái niệm kiểu dáng được mở rộng đối với sản phẩm dưới dạng vật lý và phi vật lý. Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định đúng đối tượng, chuẩn bị bộ hình và hồ sơ ngay từ đầu để hạn chế nguy cơ đơn bị thiếu sót hoặc phạm vi bảo hộ không phù hợp.
Theo quy định hiện hành, kiểu dáng công nghiệp có thể hiểu là hình dáng bên ngoài của toàn bộ hoặc một phần của sản phẩm dưới dạng vật lý hoặc phi vật lý, được thể hiện thông qua hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp của các yếu tố này và có thể được nhận biết, nhìn thấy trong quá trình khai thác công dụng của sản phẩm.
Đây là điểm cần lưu ý từ ngày 01/04/2026, bởi phạm vi khái niệm kiểu dáng công nghiệp không còn chỉ giới hạn ở hình dáng của các sản phẩm vật lý theo cách hiểu truyền thống.
Ví dụ, đối với một chiếc máy, chai nước, hộp đựng, đồ nội thất hoặc thiết bị điện tử, kiểu dáng công nghiệp tập trung bảo hộ đặc điểm tạo dáng nhìn thấy được, thay vì nguyên lý hoạt động hoặc giải pháp kỹ thuật bên trong sản phẩm.
Do đó, cần phân biệt:
Trong thực tế, một sản phẩm có thể đồng thời liên quan đến nhiều đối tượng sở hữu trí tuệ khác nhau.
Một kiểu dáng công nghiệp muốn được cấp Bằng độc quyền tại Việt Nam phải đồng thời đáp ứng 03 điều kiện cơ bản:
Kiểu dáng được coi là có tính mới nếu có sự khác biệt đáng kể so với các kiểu dáng đã bị bộc lộ công khai trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên, nếu đơn được hưởng quyền ưu tiên.
Việc bộc lộ có thể diễn ra dưới nhiều hình thức như:
Hai kiểu dáng không được coi là khác biệt đáng kể nếu chỉ khác nhau ở những chi tiết khó nhận biết, khó ghi nhớ và không đủ để phân biệt tổng thể hai kiểu dáng.
Pháp luật hiện hành có quy định ngoại lệ đối với tính mới. Theo quy định áp dụng từ ngày 01/04/2026, kiểu dáng công nghiệp không bị coi là mất tính mới nếu được người có quyền đăng ký hoặc người nhận thông tin trực tiếp hoặc gián tiếp từ người đó bộc lộ công khai và đơn được nộp trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày bộc lộ.
Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên dựa vào ngoại lệ này như một chiến lược đăng ký thông thường. Phương án an toàn hơn vẫn là:
nộp đơn đăng ký trước khi công bố, quảng cáo hoặc đưa sản phẩm ra thị trường.
Điều này đặc biệt quan trọng nếu doanh nghiệp dự kiến đăng ký bảo hộ tại nhiều quốc gia.
Kiểu dáng công nghiệp có tính sáng tạo nếu, căn cứ vào những kiểu dáng đã được công khai trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên, kiểu dáng đó không thể được tạo ra một cách dễ dàng đối với người có hiểu biết trung bình trong lĩnh vực tương ứng.
Nói đơn giản, chỉ thay đổi một vài chi tiết quen thuộc, thay đổi kích thước thông thường hoặc kết hợp các yếu tố đã biết theo cách dễ dàng dự đoán chưa chắc đã đủ để đáp ứng yêu cầu về tính sáng tạo.
Đối với sản phẩm vật lý, kiểu dáng phải có khả năng được sử dụng làm mẫu để sản xuất hàng loạt các sản phẩm có hình dáng tương ứng bằng phương pháp công nghiệp hoặc thủ công nghiệp.
Theo quy định có hiệu lực từ ngày 01/04/2026, điều kiện này còn được mở rộng theo hướng kiểu dáng có thể được sử dụng để tái tạo đồng nhất sản phẩm phi vật lý trên không gian mạng. ()
Những đối tượng không được bảo hộ dưới danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp
Không phải mọi hình dáng bên ngoài đều có thể đăng ký kiểu dáng công nghiệp.
Theo Luật Sở hữu trí tuệ, các đối tượng sau không được bảo hộ dưới danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp:
Việc xác định đặc điểm nào mang tính tạo dáng và đặc điểm nào hoàn toàn bị chi phối bởi chức năng kỹ thuật là vấn đề cần được đánh giá cẩn thận khi chuẩn bị hồ sơ.
Pháp luật không bắt buộc người nộp đơn phải thực hiện tra cứu trước khi nộp. Tuy nhiên, đây là bước nên thực hiện, đặc biệt đối với sản phẩm có giá trị thương mại cao.
Tra cứu có thể giúp:
Cần lưu ý rằng kết quả tra cứu chỉ mang tính đánh giá tại thời điểm thực hiện và không thể thay thế kết luận thẩm định chính thức của Cục Sở hữu trí tuệ.
Theo hướng dẫn hiện hành của Cục Sở hữu trí tuệ, một bộ hồ sơ đăng ký thông thường bao gồm:
Cục Sở hữu trí tuệ hiện hướng dẫn hồ sơ tối thiểu gồm Tờ khai theo Mẫu số 07 Phụ lục I Nghị định 65/2023/NĐ-CP, 01 bản mô tả, 04 bộ ảnh chụp/bản vẽ và chứng từ nộp phí, lệ phí.
Các quy định hướng dẫn về sở hữu công nghiệp tiếp tục được cập nhật trong năm 2026, đáng chú ý là Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN, có hiệu lực từ ngày 01/04/2026.
Đây là một trong những phần quan trọng nhất của hồ sơ.
Đối với sản phẩm ba chiều, bộ hình thường cần thể hiện đầy đủ các hướng nhìn cần thiết như:
Tùy từng sản phẩm, số lượng và loại hình thể hiện có thể khác nhau.
Các hình phải thống nhất với nhau về cấu tạo, tỷ lệ và đặc điểm tạo dáng. Ví dụ, một chi tiết xuất hiện ở hình phối cảnh nhưng biến mất hoặc thay đổi vị trí ở hình chiếu bên có thể khiến Cục Sở hữu trí tuệ yêu cầu sửa đổi, giải trình.
Quan trọng hơn, bộ hình còn là căn cứ rất quan trọng để xác định phạm vi độc quyền sau khi văn bằng được cấp. Vì vậy, không nên xem việc chuẩn bị hình ảnh đơn thuần là yêu cầu về hình thức.
Theo hướng dẫn hiện hành, bản mô tả thường bao gồm:
Nội dung mô tả phải phù hợp hoàn toàn với bộ hình.
Trong đó, yêu cầu bảo hộ cần xác định đúng những đặc điểm tạo dáng mới, khác biệt và cần được bảo hộ, thay vì mô tả quá nhiều về chức năng, vật liệu hoặc cấu tạo kỹ thuật không liên quan.
Quy trình đăng ký kiểu dáng công nghiệp tại Việt Nam
Sau khi hoàn thiện hồ sơ, đơn được nộp tại Cục Sở hữu trí tuệ và xử lý qua các giai đoạn sau.
Bước 1. Đánh giá và chuẩn bị hồ sơ
Trước khi nộp đơn, chủ đơn nên:
Bước 2. Nộp đơn đăng ký
Đơn được nộp tại Cục Sở hữu trí tuệ bằng hình thức phù hợp theo quy định hiện hành.
Ngày nộp đơn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì đây là một trong những căn cứ xác định tính mới và thứ tự ưu tiên giữa các chủ thể có đơn đăng ký kiểu dáng trùng hoặc không khác biệt đáng kể.
Theo nguyên tắc nộp đơn đầu tiên, về cơ bản quyền được cấp văn bằng thuộc về đơn hợp lệ có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn sớm nhất nếu các đơn cùng đáp ứng điều kiện bảo hộ.
Bước 3. Thẩm định hình thức
Cục Sở hữu trí tuệ kiểm tra các yêu cầu về:
Theo thông tin hiện hành của Cục Sở hữu trí tuệ, thời hạn thẩm định hình thức là 01 tháng kể từ ngày tiếp nhận đơn.
Nếu đơn có thiếu sót, người nộp đơn sẽ được yêu cầu sửa đổi hoặc bổ sung trong thời hạn quy định.
Bước 4. Công bố đơn
Sau khi được chấp nhận hợp lệ về hình thức, đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp được công bố trên Công báo sở hữu công nghiệp.
Theo hướng dẫn của Cục Sở hữu trí tuệ, việc công bố được thực hiện trong thời hạn 02 tháng kể từ ngày có quyết định chấp nhận đơn hợp lệ.
Bước 5. Thẩm định nội dung
Ở giai đoạn này, Cục Sở hữu trí tuệ đánh giá khả năng được bảo hộ của kiểu dáng, đặc biệt về:
Thời hạn thẩm định nội dung theo công bố của Cục Sở hữu trí tuệ hiện nay là không quá 07 tháng kể từ ngày công bố đơn.
Trên thực tế, thời gian xử lý toàn bộ hồ sơ có thể dài hơn nếu có thông báo thiếu sót, sửa đổi đơn, phản đối, yêu cầu giải trình hoặc các vấn đề phát sinh trong quá trình thẩm định.
Bước 6. Cấp Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp
Nếu kiểu dáng đáp ứng điều kiện bảo hộ, Cục Sở hữu trí tuệ sẽ ban hành thông báo dự định cấp văn bằng.
Sau khi người nộp đơn hoàn thành các khoản phí, lệ phí theo yêu cầu, Cục tiến hành cấp Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp, ghi nhận vào Sổ đăng ký quốc gia và công bố theo quy định.
Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp có hiệu lực từ ngày cấp và kéo dài đến hết 05 năm kể từ ngày nộp đơn.
Chủ sở hữu có thể gia hạn văn bằng 02 lần liên tiếp, mỗi lần 05 năm.
Như vậy, một kiểu dáng công nghiệp có thể được bảo hộ tối đa:
05 năm + 05 năm + 05 năm = 15 năm kể từ ngày nộp đơn.
Trong thời hạn văn bằng có hiệu lực, chủ sở hữu có quyền khai thác kiểu dáng, cho phép chủ thể khác sử dụng và yêu cầu xử lý các hành vi sử dụng trái phép trong phạm vi quyền được pháp luật bảo hộ.
Công bố sản phẩm quá sớm
Doanh nghiệp đưa sản phẩm lên website, mạng xã hội, triển lãm hoặc bán ra thị trường trước rồi mới nghĩ đến việc đăng ký.
Mặc dù pháp luật có quy định thời hạn ngoại lệ 06 tháng trong một số trường hợp, việc nộp đơn trước khi công bố vẫn là phương án an toàn hơn, đặc biệt khi có kế hoạch bảo hộ ở nước ngoài.
Bộ hình không thống nhất
Đây là lỗi khá phổ biến: hình phối cảnh thể hiện một cấu tạo nhưng hình mặt trước, mặt sau hoặc mặt trên lại có tỷ lệ hoặc chi tiết khác.
Một bộ hình không thống nhất có thể dẫn đến yêu cầu sửa đổi hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi bảo hộ.
Chỉ chú trọng hình thức đẹp mà không chú trọng phạm vi bảo hộ
Ảnh quảng cáo sản phẩm và hình dùng cho hồ sơ kiểu dáng công nghiệp có mục đích khác nhau.
Hình đăng ký phải được xây dựng để xác định rõ đối tượng và phạm vi cần bảo hộ, chứ không chỉ để trình bày sản phẩm đẹp mắt.
Mô tả quá nhiều về chức năng kỹ thuật
Kiểu dáng công nghiệp bảo hộ hình dáng bên ngoài. Vì vậy, bản mô tả cần tập trung vào các đặc điểm tạo dáng như hình khối, đường nét, tương quan vị trí, tỷ lệ và các yếu tố nhìn thấy được, thay vì biến bản mô tả thành tài liệu giải thích nguyên lý hoạt động của sản phẩm.
Không tính đến chiến lược đăng ký ở nước ngoài
Nếu sản phẩm dự kiến xuất khẩu, tham gia triển lãm quốc tế hoặc được sản xuất tại nhiều quốc gia, chiến lược bảo hộ nên được tính toán ngay từ thời điểm nộp đơn đầu tiên tại Việt Nam để bảo đảm quyền ưu tiên và tránh mất tính mới.
Một sản phẩm thường có nhiều biến thể về hình dáng. Trong trường hợp các phương án có mối quan hệ phù hợp theo quy định, chủ đơn có thể xem xét cách thức nộp đơn để bảo hộ các phương án cần thiết.
Tuy nhiên, việc lựa chọn phương án nào là phương án cơ bản, phương án biến thể nào thực sự cần bảo hộ và phương án nào nên được tách thành đơn riêng cần được phân tích dựa trên bộ thiết kế cụ thể.
Một chiến lược phù hợp có thể giúp doanh nghiệp vừa mở rộng phạm vi bảo hộ, vừa tránh việc hồ sơ trở nên không thống nhất hoặc phát sinh yêu cầu tách đơn.
Việc đăng ký kiểu dáng công nghiệp không chỉ là điền tờ khai và nộp bộ hình. Phạm vi quyền sau khi được cấp bằng phụ thuộc đáng kể vào cách lựa chọn đối tượng, xây dựng bộ hình, mô tả đặc điểm tạo dáng và xử lý hồ sơ trong quá trình thẩm định.
Công ty Luật TNHH A.D.V.N hỗ trợ khách hàng trong các công việc liên quan đến bảo hộ kiểu dáng công nghiệp, bao gồm:
Đối với những sản phẩm có thiết kế mới hoặc chuẩn bị đưa ra thị trường, việc đánh giá và nộp đơn trước thời điểm công bố thường là bước quan trọng nhất để bảo toàn khả năng đăng ký.
Kiểu dáng công nghiệp bảo hộ hình dáng bên ngoài của toàn bộ hoặc một phần sản phẩm đáp ứng điều kiện luật định, được thể hiện thông qua các yếu tố như hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp của các yếu tố này.
Có thể. Pháp luật không yêu cầu phải sản xuất hoặc bán sản phẩm trên thị trường trước khi nộp đơn. Trên thực tế, nộp đơn trước khi công bố hoặc thương mại hóa thường có lợi hơn trong việc bảo đảm tính mới.
Đã đăng sản phẩm lên Facebook hoặc website thì có đăng ký được không?
Cần kiểm tra cụ thể thời điểm và chủ thể thực hiện việc công bố. Theo quy định hiện hành từ ngày 01/04/2026, trong một số trường hợp việc bộc lộ bởi người có quyền đăng ký hoặc người nhận thông tin từ người đó không làm mất tính mới nếu đơn được nộp trong vòng 06 tháng từ ngày bộc lộ. Tuy nhiên, không nên trì hoãn việc nộp đơn. ()
Theo thời hạn pháp luật và hướng dẫn hiện hành của Cục Sở hữu trí tuệ:
Thời gian thực tế có thể kéo dài nếu hồ sơ cần sửa đổi, bổ sung hoặc phát sinh vấn đề trong quá trình thẩm định.
Bằng có hiệu lực đến hết 05 năm kể từ ngày nộp đơn và có thể gia hạn hai lần liên tiếp, mỗi lần 05 năm. Tổng thời gian bảo hộ tối đa là 15 năm kể từ ngày nộp đơn.
Có. Hai đối tượng bảo hộ những khía cạnh khác nhau. Kiểu dáng công nghiệp có thể bảo hộ hình dáng bên ngoài của sản phẩm, trong khi nhãn hiệu bảo hộ dấu hiệu giúp người tiêu dùng nhận biết nguồn gốc thương mại của hàng hóa hoặc dịch vụ.
Đăng ký kiểu dáng công nghiệp là biện pháp quan trọng để doanh nghiệp xác lập quyền độc quyền đối với hình dáng sản phẩm và tạo cơ sở pháp lý khi xảy ra hành vi sao chép.
Đặc biệt từ 01/04/2026, quy định về kiểu dáng công nghiệp đã có những thay đổi đáng chú ý liên quan đến sản phẩm vật lý, sản phẩm phi vật lý, tính mới và khả năng áp dụng công nghiệp.
Vì vậy, trước khi công bố một thiết kế mới, doanh nghiệp nên chủ động tra cứu, xác định đối tượng cần bảo hộ, chuẩn hóa bộ hình và nộp đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp càng sớm càng tốt. Một hồ sơ được chuẩn bị đúng ngay từ đầu không chỉ giúp hạn chế thiếu sót trong quá trình thẩm định mà còn góp phần xác lập phạm vi bảo hộ phù hợp với giá trị thương mại của sản phẩm.
Liên hệ ngay để được đánh giá hồ sơ và đề xuất phương án xử lý tối ưu
- Địa chỉ: F2&F3, số 2 Phùng Khắc Khoan, Phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh
- Điện thoại: 0903.693.301 – 0909.393.329
- Email: advnlaw@gmail.com
- Website: advnlaw.vn
.jpg "CÔNG TY LUẬT TNHH A.D.V.N"){kind=logo}
